Sở hữu một chiếc card đồ họa cao cấp trong dàn PC chơi game không đảm bảo bạn sẽ luôn có trải nghiệm tốt nhất. Game vẫn có thể không chạy mượt mà như mong đợi do nhiều yếu tố khác nhau. Quay trở lại năm 2012, khi tôi xây dựng chiếc PC đầu tiên với Nvidia GTX 680 và Intel Core i7 3770K, tôi hoàn toàn kỳ vọng nó có thể xử lý mọi tựa game một cách trơn tru. Đáng tiếc, trải nghiệm của tôi đã không hề hoàn hảo vì tôi đã tiết kiệm chi phí ở một số linh kiện khác.
CPU và GPU của bạn thực sự chịu trách nhiệm chính trong quá trình chơi game, nhưng các linh kiện còn lại trong hệ thống cũng quan trọng không kém. Ngay cả loại keo tản nhiệt bạn sử dụng cho CPU cũng có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể. Dưới đây, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu một số yếu tố mà hầu hết mọi người thường bỏ qua, nhưng chúng lại có thể tác động đáng kể đến tốc độ khung hình (FPS) của bạn trong các tựa game.
So sánh keo tản nhiệt giá rẻ và keo tản nhiệt chất lượng cao như Corsair TM30
Ứng dụng chạy nền ngốn tài nguyên PC
Chúng âm thầm tiêu thụ tài nguyên của bạn
Bạn có lẽ đã biết rằng một số ứng dụng và dịch vụ của Windows vẫn chạy ngầm trong khi bạn đang chơi game. Chúng có thể là bất cứ thứ gì từ Discord, các tab trình duyệt cho đến các giải pháp chống gian lận (anti-cheat). Những ứng dụng này tiêu thụ các tài nguyên quý giá của PC như RAM và CPU. Vì vậy, nếu PC của bạn không có đủ tài nguyên cần thiết khi chơi game do CPU quá tải hoặc mức sử dụng RAM cao, game sẽ không thể chạy hết tiềm năng, ngay cả khi bạn có một chiếc card đồ họa cao cấp.
Ảnh chụp màn hình Quản lý tác vụ (Task Manager) hiển thị các tiến trình đang chạy trên hệ điều hành Tiny11
Bạn có thể giảm thiểu vấn đề này bằng cách hạn chế các ứng dụng chạy nền trên PC. Tất cả những gì bạn cần làm là mở Task Manager bằng cách nhấn tổ hợp phím Ctrl + Shift + Esc, chuyển đến tab Processes (Tiến trình) và đóng các ứng dụng cùng dịch vụ không mong muốn có mức sử dụng CPU và RAM cao. Ngoài ra, bạn có thể kích hoạt Chế độ Game (Game Mode) trên Windows 11, tính năng này sẽ ưu tiên tài nguyên của PC cho trò chơi thay vì các tiến trình chạy nền. Bạn cũng có thể sử dụng ứng dụng của bên thứ ba như Razer Cortex để vô hiệu hóa các dịch vụ nền không cần thiết và giải phóng tài nguyên hệ thống.
Giới hạn nhiệt (Thermal Throttling)
Nhiệt độ CPU và GPU cao có thể làm giảm hiệu suất
Bạn có thể sở hữu CPU chơi game nhanh nhất thế giới kết hợp với GPU mạnh nhất nhưng vẫn gặp phải tình trạng giảm hiệu suất do nhiệt độ hoạt động cao. Các CPU và GPU hiện đại sẽ tự động giảm tốc độ xung nhịp khi chúng đạt đến một ngưỡng nhiệt độ nhất định (thường là trên 80°C) để tránh quá nhiệt. Điều này có thể làm giảm đáng kể tốc độ khung hình trong game của bạn. Đó là lý do tại sao hệ thống tản nhiệt và luồng khí trong case là những yếu tố cực kỳ quan trọng khi xây dựng một chiếc PC chơi game.
Nếu bạn có một CPU cao cấp, bạn không nên sử dụng tản nhiệt stock đi kèm hoặc một bộ tản nhiệt khí giá rẻ nếu muốn đạt được hiệu suất tốt nhất có thể. Đối với một CPU như Ryzen 7 9800X3D, bạn sẽ cần một bộ tản nhiệt nước AIO 360mm hoặc một bộ tản nhiệt khí lớn mạnh mẽ như Noctua NH-U12A để kiểm soát nhiệt độ. Tương tự, tôi cũng không khuyến khích sử dụng keo tản nhiệt có sẵn trong hộp hoặc được bôi sẵn trên tản nhiệt. Một loại keo tản nhiệt hiệu suất cao với độ dẫn nhiệt tốt (> 10 W/mK) như Arctic MX-6 có thể làm giảm nhiệt độ CPU của bạn từ 5-10°C và cho phép nó duy trì tốc độ xung nhịp cao nhất trong suốt quá trình chơi game của bạn.
Tốc độ RAM (Bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên)
Không kích hoạt Intel XMP hoặc AMD EXPO là một sai lầm lớn
Nếu bạn mua RAM DDR4 hoặc DDR5 trong những năm gần đây, bạn có lẽ biết rằng nó được quảng cáo chạy ở một tốc độ định mức — ví dụ, DDR4 3600MHz hoặc DDR5 6000MHz. Tuy nhiên, đó không phải là tốc độ mà RAM của bạn hoạt động mặc định. Lý do là vì các hồ sơ bộ nhớ Intel XMP và AMD EXPO không được bật theo mặc định. Bởi vì đây vẫn là các hồ sơ ép xung bạn kích hoạt chỉ với một cú nhấp chuột, và một hồ sơ ép xung không thể là cài đặt mặc định. Hơn nữa, những hồ sơ bộ nhớ này không phải lúc nào cũng ổn định trên tất cả các hệ thống.
Màn hình BIOS UEFI của MSI hiển thị tùy chọn Intel XMP đã được kích hoạt
Do đó, bạn sẽ cần truy cập vào BIOS và kích hoạt hồ sơ XMP hoặc EXPO, tùy thuộc vào CPU của bạn. Nếu không, bạn đang bỏ lỡ một phần hiệu suất đáng kể. Tốc độ RAM nhanh hơn cho phép bạn chơi game ở tốc độ khung hình cao hơn mà không bị giật hoặc lag, bởi vì CPU có thể truy xuất các tài nguyên game từ RAM nhanh chóng hơn. Tương tự, nếu bạn đã lắp đặt RAM ở cấu hình kênh đơn (single-channel), việc thêm một thanh RAM giống hệt để có cấu hình kênh đôi (dual-channel) có thể tăng đáng kể FPS của bạn vì nó cho phép CPU truyền dữ liệu đến GPU hiệu quả hơn.
Hiệu suất ổ cứng
Ngừng sử dụng ổ cứng cơ HDD vào năm 2025
Ổ cứng cơ học (HDD) sẽ không còn phù hợp nếu bạn định chơi các tựa game hiện đại với thế giới mở rộng lớn. Bạn sẽ gặp phải tình trạng giật lag thường xuyên, tải texture chậm và thỉnh thoảng sụt giảm FPS trong các tựa game cần tải rất nhiều tài nguyên như texture, môi trường và mô hình nhân vật. Một ổ cứng NVMe SSD hiện đại có thể cải thiện đáng kể hiệu suất chơi game của bạn nếu bạn vẫn đang sử dụng HDD truyền thống. Nó có thể tải texture và các tài nguyên game khác nhanh hơn nhiều, đồng thời cải thiện độ mượt của khung hình.
Ổ cứng SSD NVMe Samsung 990 EVO Plus đặt trên hộp
Mặc dù NVMe SSD có thể nhanh hơn HDD tới 50 lần, bạn không nhất thiết phải chi tiêu mạnh tay cho một chiếc PCIe 5.0 SSD; ngay cả một chiếc PCIe 3.0 SSD cũng đủ dùng nếu bạn có ngân sách hạn hẹp. Tuy nhiên, các ổ SATA SSD không nhanh bằng ổ NVMe, vì vậy tôi khuyên bạn nên tránh chúng nếu muốn “tương lai hóa” chiếc PC chơi game của mình.
Hãy nhìn xa hơn CPU và GPU của bạn
CPU và GPU của bạn chắc chắn là hai linh kiện quan trọng nhất trong dàn PC chơi game, nhưng chúng không thể phát huy hết tiềm năng thực sự nếu một trong các linh kiện khác — như RAM hay ổ cứng — đang là nút thắt cổ chai. Quan trọng hơn, chúng sẽ đạt hiệu suất cao nhất khi nhiệt độ không còn là vấn đề. Và nếu bạn không có đủ RAM hoặc đang sử dụng CPU sáu nhân trở xuống, bạn nên dừng các ứng dụng nền không mong muốn tiêu thụ tài nguyên của PC trong khi chơi game để đạt được hiệu suất tốt nhất có thể từ phần cứng của mình. Đừng quên rằng có rất nhiều cách khác để cải thiện FPS trong game mà không cần phải rút ví.
Bạn đã áp dụng những mẹo nào để tăng FPS khi chơi game? Hãy để lại bình luận và chia sẻ kinh nghiệm của bạn!